Wyprowadźcie mnie z błędu, powiedzcie, że bredzę, a w chińskich szkołach uczą dzieci tyle o świecie, że niewiele im brakuje do statusu obywatela świata, albo powiedzcie, że w każdym społeczeństwie „ciemny lud” jest jednakowo ciemny i Chiny nie są wyjątkiem. Tylko nie mówcie mi, że znacie wielu Chińczyków światłych, inteligentnych i zorientowanych w świecie – ja też znam kilku i stanowią oni pomijalnie małą część populacji.

Ja się obawiam, że problem nie polega na ciemnocie "ciemnego ludu", ale na upowszechnianiu się ciemnoty we wszelkich kręgach społeczeństwa - no bo przecież ludzi po tzw. "dobrych studiach" raczej nie zaliczymy do "ciemnego ludu". Nie chodzi tu tylko o społeczeństwo chińskie, to jest trend globalny, może na Zachodzie bardziej nawet widoczny. W czasach kiedy, ton debacie publicznej nadaje "Fakt", a reszta prasy ze wszystkich sił się tabloidyzuje (żeby się publisia nie zmęczyła czytaniem trudnych tekstów), wiedza przeciętnego obywatela takiej np. Polski o otaczającym go świecie jest znikoma.

Telewizja nie spełnia niestety funkcji okna na świat, bo ludzie najbardziej lubią oglądać programy durne, filmy i seriale, a nie filmy dokumentalne czy dyskusje ekspertów (tudzież "ekspertów"). Co z tego, że w polskich stacjach są prawie wyłącznie produkcje amerykańskie? Czy one są w stanie dać widzowi obraz lub wiedzę o świecie? Gdyby świat składał się wyłącznie ze Stanów Zjednoczonych, to być może (chociaż mam poważne wątpliwości, co do tego na ile "prawdziwe" są oglądane przez nas w telewizji USA) - ale się nie składa.

Efekty tak pojętej "otwartości" polskiego społeczeństwa (które ma wszak prawie same amerykańskie programy w tv) bywa żałosny. Znajomi prawnicy wielokrotnie opowiadali mi historie o tym, jak ich klienci byli mocno zaskoczeni brakiem w polskim sądzie ławy przysięgłych i tym, że adwokaci nie drą się jeden przez drugiego "sprzeciw, Wysoki Sądzie". Fakt, że świadek musi stać podczas składania zeznań, a nie siedzi obok sędziego też publisię dziwi, bo publisia oglądała tysiące rozpraw, ale do tej pory tylko w telewizji i w wydaniu amerykańskim... Dostrzegania "subtelnych" różnic między polskim a amerykańskim systemem prawnym od przeciętnego współobywatela nie wymagam, ale kontakt z rzeczywistością na poziomie podstawowym to chyba jednak coś, co wolno postulować...

Trochę to chaotyczne, wiem... Ogólnie uważam, że nie ma się co specjalnie przejmować brakiem zagranicznych programów w chińskiej telewizji (które są przecież - rzadko, to prawda - pokazywane, może akurat nie trafiłeś). To żaden miernik wiedzy danego społeczeństwa o świecie zewnętrznym. Prawdą jest jednak, że Chińczycy są nadal bardzo skoncentrowani na sobie (tak, tak, ten nieszczęsny sinocentryzm) i pobyty zagraniczne raczej niczego tu nie zmieniają. Spróbujmy na to jednak spojrzeć z drugiej strony: Ile przeciętny człowiek Zachodu wie o Chinach? NIC. Co robi przeciętny człowiek Zachodu po przyjeździe do Chin? SZUKA MCDONALD'SA. Itd. itd.

A Chińczycy:

Chinskie spoleczenstwo jest w duzym stopniu zamkniete.
Powiem wiecej nie tylko zamkniete ale i obojetne na to co dzieje sie od Chin daleko.
Zdecydowana wiekszosc Chinczykow nie ma najmniejszego pojecia o swiecie poza granicami Chin.
Zmienia sie to jednak dosc szybko.

A mnie chodzi o coś bardziej podstawowego – wiedzę, że ten inny świat istnieje i różni się od mojego. Mówię (a może tylko mi się tak wydaje), że zwykły Europejczyk, czy to austriacki bauer, polski „moherowy beret”, czy sycylijski przedsiębiorca budowlany w typie Silvio B. ma świadomość, że za miedzą siedzą inni, którzy się inaczej się modlą, a czasem nawet, o zgrozo, inaczej jedzą. I to mimo, że czasem bardzo im się ci inni nie podobają, a wróg z drugiej strony granicy ma straszne zęby i śmierdzi.

Tylko ostatnie zdanie daje nadzieję, ale ja tego nie zauważyłem.

Chinczycy tez maja swiadomosc, ze "gdzies tam za miedza" siedza inni.
Ich wiedza na temat tych innych zwykle nie jest zbyt wielka.

Punkt jeden istotny trzeba podkreslic.
Odleglosc.

Do miedzy owej, za ktora siedza ci inni przecietnemu Chinczykowi zwykle jest dosc daleko. Europa to w sumie niewielki obszar i bardzo duzo bardzo roznych niewielkich panstw, w takiej sytuacji przeplyw informacji na temat tych innych jest duzo latwiejszy i naturalny.
Tak wiec porownanie z Europa moze nie jest zbyt trafne.
Porownujac z innym sporym panstwem czyli USA obywatele Chin wygladaja pod tym wzgledem normalnie.

Napisalem, ze sie to w Chinach bardzo szybko zmienia.
Powodow wiele ale chyba najwazniejszy to mozliwosc wyjazdow za granice.
I finansowa bo w sumie od niedawna ich na to stac i formalna bo dopiero kilka lat temu uzyskanie paszportu czy wizy przestalo byc sprawa skomplikowana.

A propos McDonalda: Europejczyk przyjeżdżający do Chin nie zawsze szuka McDonalda, w przeciwieństwie do mieszkającej w dużym mieście przeciętnej chińskiej rodziny z klasy średniej (w niedzielę na przykład). A teraz wyobrażcie sobie Chińczyka przyjeżdżającego do Europy z nadzieję na nowe przeżycia kulinarne – mnie wyobraźnia zawiodła, ale może Wam się uda [/left]

Nowe przezycia kulinarne?
Spoko.

Taki na przyklad ryz zapiekany z jablkami polany kwasna smietana czy jogurtem.
Potrawa po podaniu ktorej chyba kazdy Azjata pieknie zielenieje.

Sledzie w oleju z cebulka, tatar, full English breakfast, lutefisk i jeszcze pewnie wiele innych...

Szok i horror to tez sa w sumie przezycia 

Ja w wuhanskim akademiku moge ogladac nie tylko CCTV9 po angielsku, ale tez Discovery i HBO (z chinskimi napisami), to juz niezle okno na swiat

Tyle, że to akademik dla cudzoziemców. Chińczycy takich "luksusów" nie mają.

W akademiku może i nie mają, ale mieszkańcy dużych miast (których to interesuje) nie mają raczej problemu z zainstalowaniem sobie dostępu do zachodnich kanałów telewizyjnych.

Myślę, że korzystają, bo zainstalowanie takich kanałów z pewnością ileś kosztuje - nie sądzę, aby pragmatyczni Chińczycy płacili za coś, czego nie oglądają...

Trochę chyba po dyskusji, ale i ja sie włączę.
Rzeczywiście nie można porównywać motywacji imożliwości do poznania świata zewnętrznego przez Polaka i Chińczyka. Pojechanie do sąsiedniej prowincji, to często jak u nas pojechanie do innego kraju Europy.
Z moich rozmów z młodymi Chińczykami (głównie studenci, ale nie tylko, ostatnio w Changsha ) - wyniosłam mocne wrażenie, że czują, że świat zewętrzny, zagranica, jest dla nich nieosiągalny i to często była wiedza frustrująca. Chcieliby sami zobaczyć, ale często nigdy nie wyjechali poza granice prowincji -  jest to nie tylko problem pieniędzy i tego, że harują bez kilku dni przerwy, żeby do czegos dojść, ale też przekonania, że nie mają odpowiedniego doświadczenia, aby poradzić sobie na zewnątrz, że jest to trudne i nieosiągalne - bo nikt z rodziny, znajomych tak nie robił, bo to niemozliwe. Innymi słowy - nie ma motywacji do osiągania wiedzy ani "ścieżek dostępu". Niezaleznie od tego, kultura podróży jako formy poznania i to wszystko co jest z nia związane (śledzenie np. progamów geograficznych etc.) rodzi się powoli (patrz Europa z jej tradycjami podróży romatycznej, czy nawet Japonia okesu Meiji, gdzie podróż wysłannika była podróżą po wiedzę).
Dlatego też angielskiego uczą się, aby sprostac na rynku krajowym (stąd może uczony jest on w tak szokujący dla nas sposób), a nie, żeby podbijac świat.
Sprawa telewizji to jeszcze co innego. W Chinach, jak i wszędzie indziej powody, dla których ogląda się np. serial, to chęć dzielenia doświadczenia z bohaterami, lub tez aspiracyjna chęć wyobrażenia sobie siebie w nieco lepszym, piękniejszym świecie (ale takim, który jest jak nasz, tylko troche lepszy, a nie zupełnie odrębny - stąd np. rekordowa popularnośc bloga 徐静雷).  Dlatego tez, np. na Tajwanie (a to przeciez społeczeństwo "otwarte") słynny w latach 90-tych serial Beverly Hills cośtam-coś tam poniósł klapę - identyfikowany jako wulgarny i mało subtelny, daleki od zycia i geograficznie i psychologicznie. Dzis na Tajwanie króluja seriale japońskie i koreańskie, a w ChRL mega-popularna jest koreańszczyzna. Nie tylko z powodów, o których pisał Szopen (podobieństwo fizyczne), ale także własnie dlatego, że prezentuje to, co dla przecietnego Chińczyka jest ważne i bliskie (związki, rodzina), ale i trochę aspiracyjne (a z j a t y c k i e wielkie miasta, świat ludzi sukcesu).
Ostatnio, gdy bylam w Guangxi, moi mili gospodarze (50-60 lat oraz ich rodzice) oglądali masowo seriale o czasach Długiego Marszu i poczatkach republiki - i to jest chyba zrozumiałe w kontekście najnowszych losów Chin - dlaczego w pierwszej kolejności chcą sobie poradzić z własną przeszłością, dlaczego dążą sentymentem czasy "młodości i wielkości", niż śledzić coś "obcego". Co ciekawe, takie użycie nastawione na "poznanie siebie" przeniosło sie także na internet, który jest w tej chwili siecią stricte wewnątrznarodową wraz ze swoimi wielkimi odrębnościami, za które cenzura odpowiada chyba akurat w najmniejszym stopniu.