To rzeczywiście ciekawe, zwłaszcza pomysł uczenia się języka potocznego od Xibo - przecież to trochę tak, jakby ktoś chciał się uczyć polskiego od Słowaków... Pewnie jednak innego wyjścia nie ma.

To, że wielu przedstawicieli mniejszości nie mówi w swoich etnicznych językach jest faktem dobrze znanym. Trochę mnie jednak zaskakują trudności napotykane przez tych, którzy chcą się ich nauczyć. Jak pokazuje ta historia, cała obszerna literatura na temat języków mniejszościowych, z podręcznikami, słownikami i gramatykami nie do końca sprawdza się jako przechowalnia zagrożonego (lub wręcz już wymarłego dziedzictwa językowego). 

Nie do konca zgadzam sie z tezami przedstawionymi w artykule. Autor przypisuje wzrost zarejestrowanej populacji Mandzurow woli stawienia czola uprzedzeniom i powrotowi do korzeni. W rzeczywistosci w duzej mierze przyczyny byly znacznie bardziej prozaiczne i zwiazane z polityka wladz wobec mniejszosci - jak np. pozwolenie na drugie dziecko, przyznawanie dodatkowych punktow przy staraniu sie o przyjecie na studia, etc.

Dodatkowo nalezy pamietac, ze sa mniejszosci i mniejszosci. Zupelnie inne sa srereotypy dotyczace np. Mandzurow i Ujgurow. Ci pierwsi zawsze byli dumni ze swej przynaleznosci etnicznej, jakby nie bylo to oni byli uprzywilejowana klasa rzadzaca panstwem przez prawie 300 lat. Mandzurowie, ktorych spotkalem w Pekinie, zawsze dumnie sie nosili i nigdy nie ukrywali swego pochodzenia - wrecz przeciwnie. A bycie Mandzurem obecnie oznacza, ze byc moze pochodzi sie z rodziny arystokratycznej, ze w zylach plynie blekitna krew. Wraz z rozwojem ekonomicznym Chin widac wyraznie, ze samo bogactwo wielu juz nie wystarcza, wielu chlubi sie zwiazkami rodzinnymi nie tylko z obecna elita wladzy, ale rowniez dawnymi rodami i arystokracja. Kazdy chce byc 贵族.

Tak jak słowniki łaciny nie pomogą w tym, żeby stała się językiem mówionym. Każdy język bez native speakerów i pozbawiony swej podstawowej funkcji - komunikacji - skazany jest na zdziecinnienie i śmierć.

Nie zawsze tak musi być. Znam przynajmniej jeden przypadek języka (manx), który z powodzeniem odtworzono, mimo że stał się w pewnym momencie językiem praktycznie wymarłym. Można więc język odtworzyć, do czego oczywiście potrzebne są materiały stanowiące dokumentację jego zasobu leksykalnego i gramatyki.

Chodziło mi raczej o to, że - jak pisze autor artykułu - grupka entuzjastów odrodzenia mandżurszczyzny sama bierze się za opracowywanie podręczników, a przecież takowe istnieją. Autor sugeruje, że to podręczniki przydatne wyłącznie w nauce literackiego mandżurskiego - to mnie trochę zaskoczyło, gdyż wydawało mi się, że - biorąc pod uwagę ilość wydawanej w Chinach literatury poświęconej językom mniejszościowym - materiały te obejmować muszą różne rejestry tych języków, zwłaszcza w odniesieniu do tak znaczących, jak mandżurski... Widocznie tak jednak nie jest.

co do sztuczności Zhonghua minzu - jasne, że każde takie pojęcia naturalne nie jest, bo tworzone pod z góry zakładany cel: utrzymanie jedności, budowa potęgi etc.

Rzeczywiscie ta idea jest sztuczna, a budowana czesto w sposob absurdalny. Doskonale ilustruje to dyskusja nad pozbawieniem Yue Fei'a i Wen Tianxianga tytulow 民族英雄 - bohaterow narodowych. Pierwszy walczyl z Dzurdzenami, drugi nie chcial sluzyc mongolskim wladcom. Tylko ze niegdysiejsi wrogowie Chin sa dzis czescia 中华民族...

Ho ho ho, ale mi się udało dyskusję sprowokować
Co do nauki mandżurskiego od Xibo - jest to najbliższy mandżurskiemu żywy język, wybór jest więc naturalny. Zresztą wielu autorów uznaje Sibijski za dialekt mandżurskiego - mogę się tu podeprzeć opinią Jerzego Tulisowa (Krótki kurs języka mandżurskiego, Warszawa 2004):

Obecną sytuację języka mandżurskiego można by więc ocenić jako katastrofalną, szczególnie gdy zważy się, że ostatni używający go Mandżurowie to ludzie starsi. Na szczęście mandżurski znany jest także innym narodom. Jego postać klasyczna służy jako język pisany mongolskim Dagurom, tunguskim Solonom i innym małym ludom północnej Mandżurii. W jeszcze większym stopniu jest ona znana zamieszkałemu w Sinkiangu ludowi Sibe, który nadto na co dzień mówi językiem będącym mandżurskim dialektem. Warto dodać, że ten niespełna czterdziestotysięczny naród wykazuje niezwykłą żywotność. Jeśli więc dla mandżurszczyzny ma jeszcze nadejść ratunek, to jedynie ze strony Sibijczyków.

i dalej w przypisie:

Sprawa powiązań Sibe z Mandżurami jest cokolwiek niejasna. Oni sami - przynajmniej dziś - lubią uchodzić za naród od Mandżurów odrębny, ale ich język i skład rodowy każą widzieć w nich grupę mandżurską. Ich pierwotne siedziby mieściły się w północno-zachodniej Mandżurii. W dobie przetasowań będących skutkiem zjednoczenia plemion dżurdżeńskich, Sibe znaleźli się w okolicach Mukdenu, a później ulegli podziałowi: część z nich została na miejscu, a część przeniosła się do zachodniego Sinkiangu. Sibie wschodnich spotkał ten sam los co i ich mandżurskich kuzynów - ulegli sinizacji. Natomiast ci z Sinkiangu, otoczeni morzem muzułmańsko-tureckim "zakonserwowali się", zachowując swą kulturę i język.

Jedna z bardziej znanych mandżurystek zachodnich Pamela Kyle Crossley powiązania między Mandżurami a Sibo widzi tak (The Manchus, OXford, 1997):

During the past six centuries the Sibo have been Tungusic speakers, and they were well known to Russians moving toward the Pacific, who named Siberia after them. The Manchus conquered Sibo in the 1640's, incorporating them into the banners as "New Manchus". This designation aided in the preservation of a distinct Sibo identity within the banners, and they were famous for their garrison community at Yili, in Xinjiang, where they continued to speak their language and practice a rather traditional culture to the end of the Qing period. Many  of the modern speakers of "Manchu" are acutally Sibo, who have injected their accent into our contemporary understanding of what Manchu sounds like.

Sibijskiego jest sporo na Youtubie, podobnie jak i entuzjastów mandżurszczyzny:

http://www.youtube.com/watch?v=xqtCapC8seU#

Co do sinizacji Mandżurów - pomimo dość wczesnego początku wymierania języka mandżurskiego jako mowy potocznej (gdzieś od pierwszej dekady XIX wieku - jest taka znana scenka opisana w historii, gdy cesarz Jiaqing zaszokowany kulejącą mandżurszczyzną jednego z urzędników z Mukdenu nakazał reformę edukacji językowej - jak widać nieskuteczną), to przed 1949 nie była ona chyba ani tak pełna, ani powszechna jak się potocznie uważa. Warto też pamiętać, że i większościowa kultura chińska uległa niewątpliwie pewnej mandżuryzacji.

没有满族作出卓越的不可估量的贡献，中国就不可能取得今天如此巨大的贡献。

ależ oczywiście, ze nie! Przeciez gdyby nie Mandżurowie i ich zamiłowanie do podbojów i wojaczki to Chiny byłyby z 2 razy mniejsze niż dziś! 贡献 jest wiec całkiem 'po byku' Tylko ta Mongolia, no ale wiadomo, ze to przez machinacje rosyjskiego imperializmu.
Swoja droga nie wiem czy wiesz, ze Deming to dość popularne wśród qingowskich bannermenow imię.